Burgerzinbullebak
Het opvoeden van leerlingen tot goede burgerzin is een vakoverschrijdende eindterm, elke leerkracht hoort er in de lessen (subtiel) aandacht aan te besteden.
Met goede burgerzin bedoelt men ‘de bereidheid en de mogelijkheid om deel uit te maken van de gemeenschap en daar een actieve bijdrage aan te leveren’. In gewone mensentaal: je gedragen volgens de verwachtingen en regels van de maatschappij en anderen aanmoedigen om hetzelfde te doen, om zo een vrolijke wereld te maken voor ons allen.
Volgens mij zijn er drie soorten van burgerzin: de passieve, de assertieve en de agressieve. Deze drie soorten worden onderaan verklaard. Onderstaande test toont wetenschappelijk (ahum) aan tot welke categorie jij behoort. Omcirkel je antwoord, tel de punten op en dan krijg je de diagnose.
1. Hoewel er een afvalbak vlakbij staat, gooit een dame haar afval op de grond en stapt verder. Je ziet dit en ...
a. ... je raapt het afval op en gooit het in de vuilnisbak, denkend bij jezelf “hoe moeilijk is het nu om afval in de vuilnisbak te gooien i.p.v. op de grond.”
b. ... je raapt het afval op, loopt naar de dame en propt het in haar mond, terwijl je zegt: “Zo zul je het misschien leren, vuilnisbak!”.
c. ... je denkt: “Daarvoor wordt de reinigingsdienst van de stad toch betaald?”
d. ... je raapt het afval op, loopt naar de dame en confronteert haar: “U hebt dit laten vallen, gooit u het in de vuilnisbak?”
2. Na een drukke schooldag wil je net van de schoolbus stappen. Vooraleer iedereen is uitgestapt, probeert een meisje op te stappen, tegen de stroom in. Dit kan je niet zomaar laten gebeuren en...
a. ... je maakt een opmerking: “Mevrouw, als u ons eerst laat uitstappen, dan kan u erna net zo vlot opstappen.”
b. ... je maakt plaats voor het meisje, zodat ze snel kan passeren.
c. ... je maakt je extra breed zodat ze veel moeite moet doen om voorbij te raken.
d. ... je duwt ze hard op de stoep en moedigt de mensenmassa aan om over haar heen te lopen, terwijl je zegt: “Afstappend volk eerst!”.
3. Op de tram sta je naast een oud vrouwtje, dat duidelijk slecht te been is. Ze kijkt naar de speciale plek voor oudjes, dat ingenomen is door een zakenman die haar duidelijk ziet staan, maar niet reageert.
a. Je denkt: “Het is niet omdat die bejaarden gratis rijden, dat ze ook nog eens een eigen zitplek horen te krijgen”.
b. Je spreekt de zakenman aan: “Mevrouw heeft recht op deze zitplaats, is het mogelijk op te staan en haar te laten rusten?”.
c. Je kijkt instemmend naar de oude dame, schud met je hoofd en zegt “Tssssss”.
d. Je duwt op de STOP-knop en bedreigt de zakenman: “Voor mensen die geen respect tonen voor bejaarden is op deze bus geen plaats!”.
4. Je wandelt een station binnen en de kerel voor je in de rij blijkt een sigaret te roken. Jouw reactie:
a. Je hoest opvallend, terwijl je met je handen wild de rook probeert weg te waaien. Je hoopt dat je hiermee duidelijk maakt dat je zijn gedrag niet apprecieert.
b. Je neemt de sigaret en duwt ze uit op zijn voorhoofd, terwijl je zegt: “Zo zul je het leren, asbak!”.
c. Je vindt het ook tijd voor een sigaret en vraagt hem om een vuurtje.
d. Je spreekt de heer aan: “Het station is een rookvrije zone, gelieve uw sigaret te doven”.
5. In de zetel achter je op de trein zitten een aantal jongeren te luisteren naar de laatste Jodeljump-liedjes, via de beatbox (luidspreker). Er komt een lichte hoofdpijn opzetten en....
a. ... je steekt de oortjes van je mp3-speler in, zakt weg en probeert je te concentreren op de muziek die jij wel graag hoort.
b. ... je begint luid ‘I did it my way’ te zingen, waarmee je de jongeren overstemt. Daarna roep je: “Zo, nu weten jullie hoe het voelt als IK moet luisteren naar jullie rotzooi!”.
c. ... je spreekt de jongeren aan: “Kunnen jullie naar die muziek luisteren met oortjes in, het is echt niet mijn muziekstijl, sorry.”
d. ... je zet je meest veroordelende blik op en werpt hem in de richting van de jongeren. Dat zal ze leren!
0 - 2 punten: Tijd voor het (her)opvoedingsgesticht. Jij vertoont geen enkele vorm van burgerzin. Je gaat de confrontatie liever uit de weg. Er is nog hoop voor je, maar dan moet je wel in actie schieten.
3-7 punten: Jij bent de passieve burger. Je reageert wel op de situatie, maar op een manier die vaak te subtiel is. Het gevaar bestaat dat je gefrustreerd achterblijft, omdat je boodschap niet overkwam.
8-11 punten: Jij bent de assertieve burger. Je vindt dat als iedereen maar samenwerkt, we de ideale maatschappij kunnen maken. Da’s een goede instelling, maar pas wel op. Denk goed na voor je in actie schiet, niet iedereen is het immers eens met je aanpak.
12 punten of meer: Jij bent een agressieve burgerzin-bullebak. Je bedoelingen zijn misschien goed, maar je reageert te fel. Je maakt me bang. Angst en agressie zijn niet de ideale instrumenten om mensen op te voeden.
